Rehabilitacja w praktyce wydanie nr 2/2012
Rehabilitacja w praktyce wydanie nr 2/2012

Szanowni Państwo, Fizjoterapia i rehabilitacja mają za zadanie polepszać jakość życia pacjenta – według definicji skupiają się na zapobieganiu postępowi i nawrotom choroby, usuwaniu dolegliwości i przywracaniu sprawności fizycznej. I rzeczywiście: pacjenci, z którymi na co dzień fizjoterapeuci spotykają się w swojej pracy, cierpią najczęściej z powodu bólu i ograniczeń, które z niego wynikają: trudności w poruszaniu się i wykonywaniu zwykłych obowiązków w domu i w pracy. Inaczej rzecz ma się z przywracaniem sprawności w przypadku rehabilitacji pacjentów z chorobami neurologicznymi. Dla nich celem jest nie tylko przywrócenie sprawności ruchowej, ale także umożliwienie dalszego aktywnego uczestnictwa w życiu rodzinnym, społecznym i w miarę możliwości zawodowym. Często pacjent, wspierany przez rodzinę i terapeutę, walczy o powrót do samodzielności, o możliwość swobodnego porozumiewania się z otoczeniem, czyli o umiejętności decydujące o jego dobrej kondycji psychicznej. Sukces terapii schorzeń neurologicznych zależy od wielu elementów, w tym od momentu rozpoczęcia rehabilitacji, od wieku chorego, jego indywidualnych predyspozycji, a także wytrwałości i włożonego trudu. W niektórych przypadkach, szczególnie u młodych ludzi, efekty rekonwalescencji mogą być efektowne i prowadzą nawet do całkowitego przywrócenia sprawności. W świetle współczesnych badań wiadomo, że stan pacjentów cierpiących z powodu chorób układu nerwowego dzięki zabiegom rehabilitacyjnym może ulec znacznemu polepszeniu. Oczywiste jest jednak, że żaden z takich sukcesów nie mógłby mieć miejsca, jeśli pacjent zostałby sam ze swoją chorobą. Początkiem drogi powrotnej do sprawności jest wykształcony terapeuta, który włoży wysiłek w leczenie i motywowanie pacjenta. W bieżącym numerze przygotowaliśmy dla Państwa materiały, które będą pomocne w ustalaniu strategii postępowania terapeutycznego, kiedy trafi do Was pacjent z zaburzeniami neurologicznymi. Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na drugie z serii Vademecum fizjoterapeuty, ponieważ aktualne wydanie zawiera wybór ćwiczeń koordynacji, równowagi i naprzemienności ruchów w chorobie Parkinsona. Po krótkim wstępie Alicja Mosiczuk podsunie Państwu szereg pomysłów na pracę z pacjentem. U chorych po udarze mózgu głównymi wskazaniami do rehabilitacji są afazja i niedowład połowiczy. Jedną z najczęściej stosowanych w tym wypadku metod jest terapia według koncepcji Bobath. Jej założenia prezentują Jagoda Walowska i Katarzyna Wachacka. Jednym z ciekawszych artykułów w tym numerze jest też praca Jolanty Gałeckiej i wsp. W dziale „Diagnostyka” autorzy prezentują autorską metodę oceny asymetrii ust u pacjentów z porażeniem nerwu twarzowego w przebiegu udaru mózgu. Życzę przyjemnej lektury redaktor prowadząca Ewelina Łazarz

KALEJDOSKOP

Kalejdoskop

Z kraju i ze świata

COVER STORY

Skupmy się na pacjencie

O neurodynamice klinicznej – nowoczesnej metodzie leczenia zaburzeń układu ruchu – rozmawiamy z Michaelem Shacklockiem, twórcą i propagatorem neurodynamiki klinicznej.

VADEMECUM FIZJOTERAPEUTY

Ćwiczenia koordynacji, równowagi i naprzemienności ruchów w chorobie Parkinsona

Choroba Parkinsona jest jedną z najczęstszych chorób zwyrodnieniowych ośrodkowego układu nerwowego, a dokładniej struktur mózgu tworzących tzw. układ pozapiramidowy.

KINEZYTERAPIA

Zastosowanie koncepcji Bobath u osób po udarze niedokrwiennym mózgu

Jedną z najczęściej stosowanych metod u chorych z niedowładem połowiczym jest terapia według koncepcji Bobath. Głównym założeniem tej koncepcji jest przywrócenie pacjentowi optymalnej funkcji. W terapii brane są pod uwagę oczekiwania oraz potrzeby pacjentów. U osób po udarze część informacji nie dociera do mózgu. Pacjent nie wie, jak zorganizować konkretny akt ruchowy. Po zapoznaniu się z prawidłowymi wzorcami przyjmowanej postawy w pozycji siedzącej i stojącej oraz poszczególnym komponentom ruchu, przeprowadzono ocenę oraz terapię u dwóch wybranych osób po udarze niedokrwiennym mózgu. Terapia według założeń koncepcji Bobath przyniosła pożądane rezultaty, ale okres jej trwania był za krótki.

Wskazówki do badania i terapii w zespołach bólowych kręgosłupa dzieci i młodzieży

Ból pleców jest powszechnym schorzeniem u dzieci i młodzieży. W wielu przypadkach jest on niespecyficzny, a symptomy zależą od wielu czynników. Zwykle dotyczy tylnych elementów kręgosłupa, a problemy dyskowe należą do rzadkości. Głównymi objawami są zmniejszenie ruchomości kręgosłupa i niewydolność głębokich mięśni stabilizujących odcinek lędźwiowy. Poważna patologia, jak nowotwór lub infekcja, powinna zostać wykluczona. Ocena oraz leczenie jest trudne i wymaga sporządzenia dokładnego wywiadu i badania fizykalnego, a także zrozumienia młodego człowieka. Szczegółowa analiza opisanych przypadków ukazuje złożoność problemu, jakim jest zespół bólowy odcinka lędźwiowego u osób poniżej 18. roku życia. Osiągnięcie zamierzonego efektu terapeutycznego jest możliwe tylko przy współpracy całego zespołu rehabilitacyjnego z pacjentem. Zastosowane leczenie zgodnie z koncepcją Kaltenborna-Evjentha i PNF u wymienionych pacjentów skutkuje obniżeniem dolegliwości bólowych.

Postępowanie rehabilitacyjne po operacji discektomii odcinka szyjnego kręgosłupa

Publikacja pokazuje główne cele terapii i treningu funkcjonalnego po operacji odcinka szyjnego. Artykuł opisuje procedurę stabilizacji między- i natrzonową typu „plate-cage” i leczenie po zabiegu.

Dodatkowe i alternatywne metody terapeutyczne stosowane w redukcji napięcia spastycznego

Spastyczność jest objawem uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Jest to problem, który może spowodować trwałe ograniczenie zakresu ruchów czynnych i biernych i w dużym stopniu upośledzić możliwości funkcjonalne pacjenta. Dla terapeuty spastyczność jest trudna do oceny dlatego, że jej intensywność może zmienić się w zależności od testowanej pozycji i rodzaju wykonywanej przez pacjenta czynności. Celem tego artykułu jest opisanie dodatkowych i alternatywnych metod terapeutycznych stosowanych w celu redukcji napięcia spastycznego.

FIZYKOTERAPIA

Mikroprądy w praktyce fizjoterapeutycznej

Artykuł opisuje możliwości zastosowania przerywanego prądu stałego o niskim natężeniu, określanego także jako MENS (mikroamperażowa elektryczna stymulacja nerwów), Micro-TENS lub LIDC (prąd stały o niskim natężeniu), czyli mikroprądu, w codziennej praktyce fizjoterapeutycznej.

Ogólnoustrojowe oddziaływanie ciepłem i zimnem jako element przygotowania zdrowotnego sportowców – cz. II

Celem pracy jest próba obiektywnego ukazania fizjologicznych skutków oddziaływania kontrolowanego ocieplania oraz ochładzania metodą ogólnoustrojową w oparciu o aktualne prace badawcze, jak również analiza możliwości ich praktycznych aplikacji u profesjonalnych zawodników.

MASAŻ I ODNOWA BIOLOGICZNA

Możliwości wykorzystania hydromasażu podwodnego w leczeniu spastyczności u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym

Celem artykułu jest przedstawienie możliwości wykorzystania podwodnego hydromasażu w leczeniu spastyczności u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. Jako przykład posłużyli uczniowie SOSW Nr 1 dla Dzieci Niepełnosprawnych Ruchowo w Policach.

DIAGNOSTYKA

Możliwości oceny porażeń dolnej gałęzi nerwu twarzowego w ujęciu statystycznym

Obecnie zbyt mało uwagi poświęca się chorym z porażeniem lub niedowładem mięśni unerwianych przez dolną gałąź nerwu twarzowego. Autorzy nigdy też nie spotkali się z obiektywną oceną porażenia lub niedowładu tych mięśni. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie autorskiej metody do oceny asymetrii ust u pacjentów z porażeniem nerwu twarzowego w przebiegu udarów mózgu. Metoda ta umożliwia otrzymanie obiektywnego wyniku wyrażonego w milimetrach.

Zintegrowana technika hamowania nerwowo-mięśniowego w procesie leczenia i usprawniana pacjentów z zespołem bólu mięśniowo-powięziowego głowy i szyi

Ból zespołu mięśniowo-powięziowego jest chorobą tkanek miękkich zdefiniowaną jako zespół objawów czuciowych, ruchowych i autonomicznych. Choroba prowadzi do przewlekłego bólu, utraty funkcji i zaburzeń ruchu, może znacząco ograniczyć codzienne funkcjonowanie. Główne kryteria charakterystyczne dla tego zespołu to: ból lub parestezje w obszarze punktów spustowych, skurcz mięśni i wzmożone napięcie mięśni, tkliwość podczas badania palpacyjnego i tkliwość, ograniczony zakres ruchu w dotkniętych mięśniach. Nie ma objawów neurologicznych.

GABINET FIZJOTERAPEUTY

Jak dobrze wybrać urządzenie do terapii laserowej?

Laser wykorzystuje się przede wszystkim przy leczeniu uszkodzeń oraz stanów zapalnych tkanek miękkich, takich jak rany pooperacyjne, owrzodzenia, przeszczepy skóry, odleżyny. Ponadto metodę tę stosuje się w leczeniu różnego rodzaju chorób narządów ruchu i zespołów bólowych. Laser działa również przeciwbólowo i przeciwzapalnie.

PRZEGLĄD PORÓWNAWCZY

URZĄDZENIA DO LASEROTERAPII

URZĄDZENIA DO LASEROTERAPII

WYDARZENIA

Przyjaźnie o informatyzacji

Przychodnie coraz odważniej sięgają po systemy informatyczne, optymalizując już nie tylko obieg dokumentów, ale i procesy bardziej złożone, takie jak kontakt z pacjentem, informacja czy promocja. Coraz więcej zinformatyzowanych placówek zyskuje też miano „Przyjaznej Przychodni” – to dowód, że z powodzeniem wykorzystują nowe narzędzia, a jakiekolwiek obawy związane z wdrożeniami dawno odeszły już w niepamięć...