Rehabilitacja w praktyce wydanie nr 4/2017
Rehabilitacja w praktyce wydanie nr 4/2017

Fizjoterapia w onkologii to temat główny tego wydania. W numerze m.in. Terapia skojarzona w fizjoterapii, Fizjoterapia w chorobie Buergera, Determinanty korzystania z usług fizjoterapeuty.

KALEJDOSKOP

Kalejdoskop

FIZJOTERAPIA W ONKOLOGII

Fizjoterapia pacjentów leczonych z powodu pierwotnych nowotworów złośliwych kości

Mięsaki kości (pierwotne nowotwory złośliwe) występują przede wszystkim w nasadach kości długich czy łopatce. Leczenie w tym wypadku jest leczeniem skojarzonym – chemioterapia przedoperacyjna, chirurgia, chemio- i/lub radioterapia. Leczenie jest długotrwałe, wyczerpujące chorego psychicznie i fizycznie. Rehabilitacja powinna być wprowadzana jeszcze przed rozpoczęciem leczenia zasadniczego – kontakt z psychoonkologiem, a w trakcie usprawniania fizycznego – z fizjoterapeutą, jest nieodłączną częścią terapii. Fizjoterapia zależy od rodzaju leczenia operacyjnego – począwszy od amputacji kończyn, poprzez leczenie oszczędzające z endoprotezoplastyką lub bez, pozwalające na zachowanie kończyny.

Karta DIAGNOSTYKA W ONKOLOGII

Komentarz ekspercki

Fizjoterapia w onkologii

Skuteczność fizjoterapii w onkologii zależy w dużej mierze od oceny stopnia psychofizycznego przygotowania chorego do leczenia i poziomu ryzyka powikłań na podstawie diagnostyki czynności układu oddechowego, wydolności wysiłkowej, aktywności i sprawności fizycznej, które powinny być wykonane przed rozpoczęciem każdej metody leczenia oraz etapu rehabilitacji.

TERAPIA SKOJARZONA W MEDYCYNIE FIZYKALNEJ

Wprowadzenie do zagadnienia terapii skojarzonej w fizjoterapii

Wykorzystanie metod fizykalnych w medycynie i rehabilitacji wynika z faktu poszukiwania nowych, skutecznych metod terapeutycznych, które w nikłym stopniu dają efekty niepożądane. Nie bez znaczenia jest również fakt wprowadzania do medycyny nowoczesnych technologii, technik medycznych, co sprzyja powstawaniu coraz doskonalszej aparatury. Postęp w medycynie doprowadził do łączenia dwóch czynników fizykalnych (z reguły dwóch) sposobów leczniczych – farmakologicznych bądź – w przypadku fizykoterapii – fizykalnych. Jednoczesne zastosowanie tych czynników skutkuje działaniem skojarzonym – synergistycznym, a uzyskane efekty są efektami addycyjnymi. W tych przypadkach mówimy o tzw. terapii skojarzonej. W pracy przedstawiono podstawy teoretyczne terapii skojarzonej, omówiono efekty biologiczne oraz zasady łączenia zabiegów terapii skojarzonej.

ANALIZA PRZYPADKU

Ocena funkcjonalna kończyny górnej po rekonstrukcji tkanek rejonu twarzoczaszki płatem z mięśnia piersiowego większego lub wolnym płatem z przedramienia

Celem pracy jest ocena funkcji kończyny górnej i obręczy barkowej po pobraniu dwóch płatów najczęściej stosowanych do rekonstrukcji tkanek w rejonie głowy i szyi w chorobie nowotworowej: płata z mięśnia piersiowego większego (PMF) i wolnego płata ze skóry przedramienia (RFFF).

Radialna fala uderzeniowa w połączeniu z ćwiczeniami fizycznymi w leczeniu entezopatii. Opis przypadków

Celem pracy było poszerzenie wiedzy na temat wpływu rehabilitacji obejmującej kinezyterapię oraz radialną falę uderzeniową (RFU) w przypadku entezopatii. Zaprezentowano opis przypadków leczenia 3 pacjentów z tzw. łokciem tenisisty i 1 pacjenta z tzw. kolanem skoczka. U pacjentów zastosowano 3 zabiegi RFU (8 Hz; 1,5-2 bary; 4000 uderzeń) z siedmiodniową przerwą między poszczególnymi zabiegami oraz 3-tygodniowe sesje ćwiczeń terapeutycznych (głównie ćwiczenia oporowe z pracą ekscentryczną i koncentryczną).

WIEDZA W PRAKTYCE

Zastosowanie fizjoterapii w chorobie Buergera

Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans, TAO) jest chorobą zapalną, zakrzepowo-zarostową tętnic i żył kończyn. W przebiegu choroby obserwuje się okresy zaostrzeń i remisji objawów. Typowymi objawami są: uczucie zziębnięcia i drętwienia kończyn, chromanie przestankowe, zaburzenia naczynioruchowe, brak tętna na tętnicach piszczelowych tylnych, grzbietowych stopy oraz wysiłkowe bóle kończyn. Chorują na nią przeważnie mężczyźni w wieku od 20 do 40 lat palący tytoń (ok. 90% wszystkich przypadków). Przyczyny TAO nie są do końca poznane. Wątpliwości nie budzi jednak fakt silnego związku TAO z paleniem tytoniu. Poprawa stanu pacjenta jest możliwa jedynie w przypadku jego zaprzestania. Warunkiem skutecznego leczenia jest fizjoterapia mająca na celu wytworzenie i usprawnianie krążenia obocznego, rozszerzenie naczyń oraz obniżenie wzmożonego napięcia mięśni wokół naczyń. Niedocenioną jej formą w leczeniu przewlekłej niewydolności tętniczej oraz innych patologii naczyniowych są indywidualnie dobrane ćwiczenia fizyczne, zabiegi fizykalne oraz różne formy masażu.

Trening funkcjonalny zawodników uprawiających sporty motorowe – cz. II

W pracy przedstawiono przykładowy zestaw ćwiczeń kształtujących zmysł kinestetyczny wykorzystywany w treningu funkcjonalnym zawodników ligi żużlowej. Zaproponowane ćwiczenia zostały przedstawione z uwzględnieniem pozycji wyjściowej, sposobu ich wykonania oraz ewentualnych uwag dotyczących sposobu wykonania ćwiczeń i błędów mogących wystąpić podczas ich wykonywania. Przedstawione ćwiczenia zostały zebrane na podstawie własnych doświadczeń zawodowych autorów.

Skuteczność korekcji skolioz aparatem i metodą SKOL-AS stosowanymi w działaniu skojarzonym – analiza przypadków. Cz. II

W części II artykułu przedstawiono kolejne szczegółowo przeanalizowane przypadki (2. i 3.). W przypadku 2. zastosowano terapię aparatem i metodyką SKOL-AS w działaniu skojarzonym z ćwiczeniami metodami FITS i PNF. W 3. przypadku zastosowano jedynie terapię SKOL-AS. W obydwóch przypadkach uzyskano obiecujące efekty. W 2. przypadku po roku terapii uzyskano poprawę skoliozy Th z 18° do 6°, a w odcinku L z 20° do 6° w skali Cobba, uzyskano też poprawę w pogłębionych krzywiznach naturalnych w płaszczyźnie strzałkowej oraz zupełnie zniwelowano rotację. Terapia dziecka została zakończona. W 3. przypadku uzyskano poprawę w odcinku L z 30° do 6°, a w Th nastąpiło zatrzymanie postępowania skrzywienia. Terapia w tym przypadku jest kontynuowana. We wnioskach wskazano na celowość upowszechnienia działania i współdziałania aparatem i metodyką SKOL-AS.

Uszkodzenie kompleksu chrząstki trójkątnej (TFCC) – diagnostyka i rehabilitacja

Kompleks chrząstki trójkątnej (TFCC) odgrywa kluczową rolę w stabilizacji stawu promieniowo-łokciowego dalszego (ang. DRUJ – distal radioulnar joint). Ze względu na swoje anatomiczne umiejscowienie oraz zasadniczy udział w ruchach rotacyjnych i przenoszeniu obciążeń TFCC jest wysoce podatny na urazy i powstawanie zmian zwyrodnieniowych. Diagnostyka uszkodzeń w obrębie kompleksu chrząstki trójkątnej wymaga przeprowadzenia dokładnego wywiadu oraz badania klinicznego. Klasycznym objawem jest ból po stronie łokciowej w okolicy bruzdy nadgarstka, któremu towarzyszyć mogą przeskakiwanie i trzaskanie w trakcie ruchów. Wybór sposobu leczenia oraz postępowania fizjoterapeutycznego zależy od typu i umiejscowienia uszkodzenia w obrębie kompleksu.

Leczenie skręceń stawu skokowego z zastosowaniem prądu radiofrekwencyjnego 448 kHz w terapii zintegrowanej z mobilizacjami i ruchem

Fizjoterapia skojarzona polega na świadomym połączeniu dwóch odmiennych form terapii – najczęściej fizykalnej – które nie będą wykazywać działania na tkanki o charakterze antagonistycznym. Aby przyspieszyć gojenie tkanek po skręceniu stawu skokowego zarówno w okresie ostrym, jak i przewlekłym, medycyna dysponuje różnego rodzaju terapiami. Jedną z nich jest zastosowanie prądu radiofrekwencyjnego o częstotliwości 448 kHz w połączeniu z terapią manualną i odpowiednio dobranymi formami ruchu. Dzięki częstotliwości 448 kHz terapia staje się szybsza, zajmuje mniej czasu, wyniki pacjenta stają się lepsze, jest zwiększona efektywność zabiegu, a sam terapeuta zdecydowanie wkłada mniej wysiłku w pracę.

REHABILITACJA W PEDIATRII

Epilepsja u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym – leczenie i terapia

Mózgowe porażenie dziecięce jest jedną z najczęstszych przyczyn niepełnosprawności dzieci w krajach wysoko rozwiniętych. Dzieci dotknięte chorobą wymagają zarówno opieki, jak i pomocy przez całe swoje życie. Doniesienia epidemiologiczne raportują, że w krajach uprzemysłowionych częstość urodzeń dzieci z MPD waha się od 1,5 do 2,5 na 1000 żywych urodzeń. Dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym wykazują się jednak prawie normalną długością życia, a śmiertelność jest stosunkowo niska. Pomimo niskiego wskaźnika śmiertelności od 5% do 10% umiera w okresie wczesnego dzieciństwa, zwłaszcza gdy ciężka niepełnosprawność jest połączona z chorobami współistniejącymi, takimi jak epilepsja oraz niepełnosprawność intelektualna.

MASAŻ

Zastosowanie drenażu limfatycznego w przypadku obrzęku kończyn dolnych. Opis przypadku

Obrzęk limfatyczny w ostatnich latach jest coraz częstszym objawem spotykanym wśród pacjentów. Może być skutkiem leczenia choroby nowotworowej lub powikłaniem po zabiegach chirurgicznych czy też objawem po urazie ortopedycznym. Niezależnie od przyczyny należy jak najszybciej rozpocząć kompleksową terapię. Manualny drenaż limfatyczny jako jeden z elementów składowych rehabilitacji jest skuteczną terapią przeciwobrzękową. Ten rodzaj masażu wymaga jednak dokładnej znajomości anatomii i fizjologii układu chłonnego, umiejętności manualnych i precyzji ruchu.

WARTO WIEDZIEĆ

Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku fizjoterapeuty

Fizjoterapeuta jest specjalistą, który zajmuje się wykonywaniem zabiegów z zakresu: kinezyterapii; fizykoterapii; wybranych metod specjalnych i masażu w leczeniu, rehabilitacji, profilaktyce.

Determinanty korzystania z usług fizjoterapeuty w ramach prywatnej i publicznej służby zdrowia

W niniejszej pracy wykorzystano kwestionariusz ankiety w celu zbadania stosunku pacjentów do służby zdrowia i fizjoterapeutów w prywatnych oraz publicznych placówkach medycznych. Oceniono również całokształt pracy fizjoterapeutów oraz oczekiwania pacjentów wobec tej grupy zawodowej.

Słownik fizjoterapeuty

CIEKAWOSTKI

Wykorzystanie czaszkowej stymulacji elektroterapeutycznej w leczeniu pacjentów uzależnionych od alkoholu i narkotyków

W pracy przedstawiono wykorzystanie metody czaszkowej stymulacji elektroterapeutycznej (CES) w leczeniu pacjentów uzależnionych od alkoholu i narkotyków oraz podano wyniki proponowanej metody.

KALENDARIUM

Kalendarium kursów i konferencji dla fizjoterapeutów